Bran\u017ca kosmetyczna przez wiele lat by\u0142a kojarzona z testami na zwierz\u0119tach. Sk\u0142adniki krem\u00f3w, szampon\u00f3w, perfum, farb do w\u0142os\u00f3w i produkt\u00f3w do makija\u017cu mog\u0142y by\u0107 oceniane pod k\u0105tem bezpiecze\u0144stwa przy u\u017cyciu kr\u00f3lik\u00f3w, myszy, szczur\u00f3w lub innych zwierz\u0105t laboratoryjnych. Dzi\u015b ten model jest coraz mocniej odrzucany. Zmieni\u0142y si\u0119 przepisy, oczekiwania konsument\u00f3w, mo\u017cliwo\u015bci nauki i podej\u015bcie firm do odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n
Zast\u0119powanie test\u00f3w na zwierz\u0119tach nie polega tylko na rezygnacji z okrutnych praktyk. Chodzi tak\u017ce o rozw\u00f3j metod, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 bardziej precyzyjne dla cz\u0142owieka. Zwierz\u0119 nie jest idealnym modelem ludzkiej sk\u00f3ry, oka, metabolizmu ani reakcji immunologicznej. Dlatego nowoczesne testy kosmetyczne coraz cz\u0119\u015bciej wykorzystuj\u0105 kom\u00f3rki ludzkie, sztucznie odtworzone tkanki, modele komputerowe, dane o znanych sk\u0142adnikach i kontrolowane badania z udzia\u0142em ludzi.<\/p>\n
Zmiana nie wydarzy\u0142a si\u0119 z jednego powodu. Zadzia\u0142a\u0142o kilka czynnik\u00f3w naraz. Po pierwsze, konsumenci zacz\u0119li mocniej oczekiwa\u0107 produkt\u00f3w cruelty-free. Dla wielu os\u00f3b kosmetyk nie powinien by\u0107 zwi\u0105zany z cierpieniem zwierz\u0105t, szczeg\u00f3lnie je\u015bli nie jest produktem ratuj\u0105cym \u017cycie, lecz elementem piel\u0119gnacji, higieny lub makija\u017cu.<\/p>\n
Po drugie, pojawi\u0142y si\u0119 zakazy prawne. Unia Europejska stopniowo ogranicza\u0142a testowanie kosmetyk\u00f3w na zwierz\u0119tach, a obecnie obowi\u0105zuje zakaz testowania gotowych kosmetyk\u00f3w i sk\u0142adnik\u00f3w kosmetycznych na zwierz\u0119tach oraz zakaz sprzeda\u017cy kosmetyk\u00f3w testowanych na zwierz\u0119tach w celu spe\u0142nienia wymog\u00f3w kosmetycznych. Komisja Europejska opisuje ten system jako po\u0142\u0105czenie zakazu testowania i zakazu marketingu takich produkt\u00f3w w UE.<\/p>\n
Po trzecie, nauka da\u0142a firmom realne alternatywy. Dawniej mo\u017cna by\u0142o argumentowa\u0107, \u017ce bez zwierz\u0105t nie da si\u0119 oceni\u0107 bezpiecze\u0144stwa. Dzi\u015b ta teza jest coraz s\u0142absza, szczeg\u00f3lnie w kosmetykach, gdzie wiele bada\u0144 dotyczy sk\u00f3ry, oczu, podra\u017cnienia, uczulenia i stabilno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w.<\/p>\n
Jednym z g\u0142\u00f3wnych kierunk\u00f3w zast\u0119powania test\u00f3w na zwierz\u0119tach s\u0105 badania in vitro. Oznacza to testy wykonywane poza \u017cywym organizmem, na przyk\u0142ad na kom\u00f3rkach, tkankach lub modelach laboratoryjnych. W bran\u017cy kosmetycznej szczeg\u00f3lne znaczenie maj\u0105 modele sk\u00f3ry i oka, poniewa\u017c wiele produkt\u00f3w ma bezpo\u015bredni kontakt w\u0142a\u015bnie z tymi obszarami.<\/p>\n
Badania in vitro pozwalaj\u0105 sprawdzi\u0107, czy sk\u0142adnik podra\u017cnia sk\u00f3r\u0119, uszkadza kom\u00f3rki, wp\u0142ywa na barier\u0119 nask\u00f3rkow\u0105 lub wywo\u0142uje reakcj\u0119 zapaln\u0105. Zalet\u0105 jest to, \u017ce test mo\u017ce by\u0107 bardziej kontrolowany i powtarzalny ni\u017c badanie na zwierz\u0119ciu. Mo\u017cna dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107 st\u0119\u017cenie sk\u0142adnika, czas ekspozycji i reakcj\u0119 konkretnych kom\u00f3rek.<\/p>\n
Takie metody nie s\u0105 ju\u017c tylko eksperymentaln\u0105 ciekawostk\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a uznana przez instytucje mi\u0119dzynarodowe i w\u0142\u0105czona do oficjalnych wytycznych. To wa\u017cne, poniewa\u017c bran\u017ca kosmetyczna potrzebuje metod, kt\u00f3re s\u0105 akceptowane przez regulator\u00f3w, a nie tylko dobrze wygl\u0105daj\u0105 w komunikacji marketingowej.<\/p>\n
Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych alternatyw jest rekonstruowana ludzka epiderma, czyli laboratoryjny model g\u00f3rnej warstwy sk\u00f3ry. OECD Test Guideline 439 opisuje test in vitro do identyfikacji substancji dra\u017cni\u0105cych sk\u00f3r\u0119, oparty na rekonstruowanej ludzkiej epidermie. Wed\u0142ug OECD taki model w swojej konstrukcji na\u015bladuje biochemiczne i fizjologiczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci g\u00f3rnych cz\u0119\u015bci ludzkiej sk\u00f3ry.<\/p>\n
To ogromny krok w por\u00f3wnaniu z klasycznymi testami na zwierz\u0119tach. Zamiast nak\u0142ada\u0107 substancj\u0119 na sk\u00f3r\u0119 kr\u00f3lika, mo\u017cna bada\u0107 jej wp\u0142yw na model ludzkiego nask\u00f3rka. Taki test jest bardziej bezpo\u015brednio zwi\u0105zany z cz\u0142owiekiem, poniewa\u017c opiera si\u0119 na ludzkopodobnej strukturze sk\u00f3ry, a nie na organizmie innego gatunku.<\/p>\n
Europejskie laboratorium referencyjne EURL ECVAM r\u00f3wnie\u017c wskazuje metody oparte na rekonstruowanej ludzkiej sk\u00f3rze, takie jak EpiSkin, EpiDerm i SkinEthic, jako zwalidowane testy dla podra\u017cnienia sk\u00f3ry zgodne z OECD TG 439.<\/p>\n
Jednym z najbardziej krytykowanych dawnych test\u00f3w kosmetycznych by\u0142 test Draize\u2019a, w kt\u00f3rym substancje aplikowano do oczu kr\u00f3lik\u00f3w. Dzi\u015b bran\u017ca i regulatorzy coraz cz\u0119\u015bciej korzystaj\u0105 z metod alternatywnych, takich jak testy na izolowanych tkankach, modele rog\u00f3wki, testy kom\u00f3rkowe i metody oceny uszkodzenia powierzchni oka.<\/p>\n
Nie ka\u017cda metoda zast\u0119pcza dzia\u0142a dla ka\u017cdego rodzaju produktu, ale trend jest jasny: bezpiecze\u0144stwo oczu nie musi by\u0107 automatycznie sprawdzane na \u017cywych zwierz\u0119tach. Wiele kosmetyk\u00f3w, szczeg\u00f3lnie tych opartych na znanych sk\u0142adnikach, mo\u017cna ocenia\u0107 przez kombinacj\u0119 danych historycznych, test\u00f3w in vitro i analizy chemicznej.<\/p>\n
W praktyce firmy kosmetyczne cz\u0119sto stosuj\u0105 podej\u015bcie warstwowe. Najpierw sprawdzaj\u0105 dane o sk\u0142adnikach, p\u00f3\u017aniej oceniaj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci chemiczne, nast\u0119pnie wykonuj\u0105 testy laboratoryjne, a dopiero na ko\u0144cu, je\u015bli produkt jest bezpieczny, przechodz\u0105 do kontrolowanych bada\u0144 z udzia\u0142em ludzi.<\/p>\n
Kolejn\u0105 metod\u0105 zast\u0119powania zwierz\u0105t s\u0105 modele komputerowe. Mog\u0105 one przewidywa\u0107, czy dana substancja b\u0119dzie dra\u017cni\u0105ca, uczulaj\u0105ca, toksyczna lub problematyczna na podstawie jej struktury chemicznej i podobie\u0144stwa do znanych sk\u0142adnik\u00f3w. Takie podej\u015bcie jest cz\u0119sto okre\u015blane jako in silico.<\/p>\n
Model komputerowy nie jest magiczn\u0105 wyroczni\u0105. Jego jako\u015b\u0107 zale\u017cy od danych, algorytm\u00f3w i zakresu zastosowania. Jednak w kosmetykach ma du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107, poniewa\u017c wiele sk\u0142adnik\u00f3w nale\u017cy do znanych rodzin chemicznych. Je\u015bli istniej\u0105 dobre dane o podobnych substancjach, mo\u017cna ograniczy\u0107 potrzeb\u0119 wykonywania nowych test\u00f3w.<\/p>\n
Rozw\u00f3j sztucznej inteligencji dodatkowo wzmacnia ten kierunek. FDA w 2025 roku informowa\u0142a, \u017ce w obszarze lek\u00f3w chce ogranicza\u0107, udoskonala\u0107 lub potencjalnie zast\u0119powa\u0107 wymagania dotycz\u0105ce test\u00f3w na zwierz\u0119tach przez podej\u015bcia takie jak modele toksyczno\u015bci oparte na AI, linie kom\u00f3rkowe i testy na organoidach. Cho\u0107 dotyczy\u0142o to g\u0142\u00f3wnie lek\u00f3w, pokazuje szerszy kierunek regulacyjny i naukowy.<\/p>\n
Kosmetyki bardzo cz\u0119sto nie s\u0105 tworzone od zera z zupe\u0142nie nowych substancji. Wiele produkt\u00f3w wykorzystuje sk\u0142adniki dobrze znane, wielokrotnie badane i obecne na rynku od lat. Dlatego ogromne znaczenie maj\u0105 bazy danych, literatura naukowa, raporty bezpiecze\u0144stwa i historia stosowania sk\u0142adnik\u00f3w.<\/p>\n
Je\u015bli substancja by\u0142a ju\u017c szeroko u\u017cywana, a jej profil bezpiecze\u0144stwa jest dobrze opisany, nie zawsze trzeba wykonywa\u0107 nowe testy. Mo\u017cna wykorzysta\u0107 istniej\u0105ce dane, por\u00f3wnania chemiczne i ocen\u0119 ekspozycji. To zmniejsza liczb\u0119 bada\u0144, skraca proces rozwoju produktu i ogranicza ryzyko powtarzania niepotrzebnych eksperyment\u00f3w.<\/p>\n
Ten kierunek jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cny w bran\u017cy beauty, bo wiele innowacji polega nie na tworzeniu ca\u0142kowicie nowych cz\u0105steczek, lecz na nowych formu\u0142ach, po\u0142\u0105czeniach, teksturach, zapachach, opakowaniach i sposobach aplikacji. Je\u015bli sk\u0142adniki s\u0105 znane, bezpiecze\u0144stwo mo\u017cna cz\u0119sto ocenia\u0107 bez test\u00f3w na zwierz\u0119tach.<\/p>\n
Jedn\u0105 z najbardziej obiecuj\u0105cych technologii s\u0105 systemy organ-on-chip. S\u0105 to miniaturowe modele biologiczne, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 odtworzy\u0107 funkcje ludzkich narz\u0105d\u00f3w lub tkanek w kontrolowanym uk\u0142adzie laboratoryjnym. W kosmetykach szczeg\u00f3lne znaczenie mog\u0105 mie\u0107 modele sk\u00f3ry, bariery nask\u00f3rkowej, reakcji zapalnej i przenikania substancji.<\/p>\n
Organ-on-chip nie jest jeszcze prostym standardem dla ka\u017cdego kosmetyku, ale pokazuje przysz\u0142o\u015b\u0107 testowania. Zamiast bada\u0107 reakcj\u0119 ca\u0142ego zwierz\u0119cia, naukowcy mog\u0105 analizowa\u0107 konkretne ludzkie mechanizmy biologiczne. To mo\u017ce by\u0107 szczeg\u00f3lnie przydatne w przypadku sk\u0142adnik\u00f3w aktywnych, produkt\u00f3w anti-aging, ochrony przeciws\u0142onecznej lub substancji wp\u0142ywaj\u0105cych na barier\u0119 sk\u00f3ry.<\/p>\n
Tego typu metody s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 szerszej grupy okre\u015blanej jako New Approach Methodologies, czyli nowe metody podej\u015bcia do oceny bezpiecze\u0144stwa. Ich celem jest zwi\u0119kszenie znaczenia danych ludzkich, modeli kom\u00f3rkowych i technologii obliczeniowych.<\/p>\n
Zast\u0105pienie test\u00f3w na zwierz\u0119tach nie oznacza, \u017ce produkt trafia od razu na rynek bez sprawdzania na ludziach. Przeciwnie, ko\u0144cowym etapem oceny kosmetyk\u00f3w s\u0105 cz\u0119sto kontrolowane badania z udzia\u0142em ochotnik\u00f3w. Mog\u0105 one obejmowa\u0107 testy dermatologiczne, testy aplikacyjne, ocen\u0119 tolerancji sk\u00f3ry, testy u\u017cytkowe i badania skuteczno\u015bci deklarowanych efekt\u00f3w.<\/p>\n
Takie badania wykonuje si\u0119 dopiero wtedy, gdy wcze\u015bniejsze dane wskazuj\u0105, \u017ce produkt jest bezpieczny. Cz\u0142owiek nie powinien by\u0107 pierwszym modelem ryzyka, ale jest najlepszym modelem realnego u\u017cytkowania. To szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w kosmetykach, poniewa\u017c liczy si\u0119 nie tylko brak ostrej toksyczno\u015bci, ale tak\u017ce komfort stosowania, tolerancja sk\u00f3ry, zapach, konsystencja i reakcje przy wielokrotnej aplikacji.<\/p>\n
W praktyce dobrze zaprojektowany proces wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co: najpierw analiza sk\u0142adnik\u00f3w, potem testy laboratoryjne, nast\u0119pnie ocena bezpiecze\u0144stwa przez specjalist\u0119, a p\u00f3\u017aniej badania aplikacyjne lub dermatologiczne na ochotnikach.<\/p>\n
Zmiany prawne s\u0105 wa\u017cne, ale ogromn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a tak\u017ce presja konsument\u00f3w. Oznaczenia cruelty-free, kampanie organizacji prozwierz\u0119cych i rosn\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 kupuj\u0105cych zmusi\u0142y wiele marek do jasnego deklarowania polityki testowania. Dla cz\u0119\u015bci klient\u00f3w brak test\u00f3w na zwierz\u0119tach sta\u0142 si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych kryteri\u00f3w wyboru kosmetyk\u00f3w.<\/p>\n
Organizacje takie jak Cruelty Free International nadal podkre\u015blaj\u0105, \u017ce mimo zakaz\u00f3w w wielu regionach problem nie jest ca\u0142kowicie rozwi\u0105zany. W 2026 roku organizacja zwraca\u0142a uwag\u0119, \u017ce trzyna\u015bcie lat po wej\u015bciu w \u017cycie pe\u0142nego unijnego zakazu sprzeda\u017cy kosmetyk\u00f3w testowanych na zwierz\u0119tach nadal istniej\u0105 kontrowersje zwi\u0105zane z testami sk\u0142adnik\u00f3w wymaganymi przez inne przepisy chemiczne.<\/p>\n
To pokazuje, \u017ce poj\u0119cie cruelty-free jest bardziej z\u0142o\u017cone, ni\u017c mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107. Marka mo\u017ce nie testowa\u0107 gotowych produkt\u00f3w na zwierz\u0119tach, ale pytania mog\u0105 dotyczy\u0107 dostawc\u00f3w, sk\u0142adnik\u00f3w, rynk\u00f3w eksportowych i wymog\u00f3w regulacyjnych poza kosmetykami.<\/p>\n
Przez lata Chiny by\u0142y jednym z najwa\u017cniejszych problem\u00f3w dla globalnych marek cruelty-free, poniewa\u017c niekt\u00f3re importowane kosmetyki mog\u0142y wymaga\u0107 test\u00f3w na zwierz\u0119tach przed dopuszczeniem do sprzeda\u017cy. To sprawia\u0142o, \u017ce marka sprzedaj\u0105ca produkty w Chinach mog\u0142a mie\u0107 trudno\u015b\u0107 z utrzymaniem pe\u0142nego statusu cruelty-free wed\u0142ug organizacji certyfikuj\u0105cych.<\/p>\n
W ostatnich latach chi\u0144skie przepisy stopniowo si\u0119 zmienia\u0142y, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do cz\u0119\u015bci zwyk\u0142ych kosmetyk\u00f3w, ale sytuacja nadal wymaga ostro\u017cno\u015bci. Produkty specjalnego zastosowania, produkty z nowymi sk\u0142adnikami lub okre\u015blone kategorie mog\u0105 podlega\u0107 innym wymogom. Dla firm globalnych oznacza to konieczno\u015b\u0107 dok\u0142adnej analizy ka\u017cdego rynku.<\/p>\n
To pokazuje, \u017ce zast\u0119powanie test\u00f3w na zwierz\u0119tach nie jest tylko decyzj\u0105 laboratoryjn\u0105. Jest tak\u017ce kwesti\u0105 prawa mi\u0119dzynarodowego, certyfikacji, eksportu i zgodno\u015bci z lokalnymi regulacjami.<\/p>\n
Cz\u0119sty b\u0142\u0105d polega na my\u015bleniu, \u017ce metody alternatywne s\u0105 tylko kompromisem etycznym. W rzeczywisto\u015bci wiele z nich mo\u017ce by\u0107 lepszych naukowo, poniewa\u017c bardziej bezpo\u015brednio dotyczy cz\u0142owieka. Sk\u00f3ra kr\u00f3lika, myszy lub szczura nie jest identyczna z ludzk\u0105 sk\u00f3r\u0105. Reakcje immunologiczne i metaboliczne r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy gatunkami.<\/p>\n
Modele ludzkich kom\u00f3rek, rekonstruowane tkanki i dane z bada\u0144 dermatologicznych mog\u0105 lepiej odpowiada\u0107 na pytanie, kt\u00f3re interesuje producent\u00f3w kosmetyk\u00f3w: jak ten produkt zachowa si\u0119 na ludzkiej sk\u00f3rze. Nie oznacza to, \u017ce ka\u017cda alternatywa jest idealna, ale kierunek jest logiczny.<\/p>\n
Nowoczesna ocena bezpiecze\u0144stwa coraz cz\u0119\u015bciej korzysta z kombinacji metod. Jedna metoda nie musi zast\u0105pi\u0107 ca\u0142ego zwierz\u0119cia jeden do jednego. Zamiast tego r\u00f3\u017cne testy odpowiadaj\u0105 na r\u00f3\u017cne pytania: podra\u017cnienie, uczulenie, fototoksyczno\u015b\u0107, przenikanie przez sk\u00f3r\u0119, stabilno\u015b\u0107 i ryzyko przy konkretnym sposobie u\u017cycia.<\/p>\n
Mimo post\u0119pu testy alternatywne nie rozwi\u0105zuj\u0105 wszystkiego. Niekt\u00f3re reakcje biologiczne s\u0105 skomplikowane i obejmuj\u0105 ca\u0142y organizm. Uczulenia, d\u0142ugoterminowa ekspozycja, metabolizm sk\u0142adnik\u00f3w lub interakcje r\u00f3\u017cnych substancji mog\u0105 by\u0107 trudne do przewidzenia jednym modelem.<\/p>\n
Drugim problemem jest akceptacja regulacyjna. Metoda mo\u017ce by\u0107 obiecuj\u0105ca naukowo, ale je\u015bli nie zosta\u0142a zwalidowana i uznana przez odpowiednie instytucje, firma nie zawsze mo\u017ce jej u\u017cy\u0107 jako pe\u0142nego dowodu bezpiecze\u0144stwa. Dlatego tak wa\u017cne s\u0105 wytyczne OECD, dzia\u0142ania EURL ECVAM i mi\u0119dzynarodowa harmonizacja.<\/p>\n
Trzecim problemem jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy kosmetykami a innymi kategoriami chemikali\u00f3w. Sk\u0142adnik kosmetyczny mo\u017ce podlega\u0107 przepisom chemicznym, kt\u00f3re nie zawsze s\u0105 ca\u0142kowicie zgodne z kosmetycznym zakazem test\u00f3w na zwierz\u0119tach. To tworzy spory prawne i etyczne, szczeg\u00f3lnie w Europie.<\/p>\n
Przysz\u0142o\u015b\u0107 bran\u017cy beauty b\u0119dzie prawdopodobnie oparta na \u0142\u0105czeniu wielu \u017ar\u00f3de\u0142 danych. Firmy b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 z istniej\u0105cych baz sk\u0142adnik\u00f3w, modeli komputerowych, test\u00f3w in vitro, rekonstruowanej sk\u00f3ry, organ-on-chip, bada\u0144 aplikacyjnych i monitorowania produkt\u00f3w po wprowadzeniu na rynek. Zwierz\u0119ta b\u0119d\u0105 coraz mniej potrzebne, a w wielu obszarach ju\u017c dzi\u015b s\u0105 zast\u0119powane.<\/p>\n
Najwa\u017cniejsz\u0105 zmian\u0105 jest przej\u015bcie od pytania \u201cna jakim zwierz\u0119ciu to przetestowa\u0107?\u201d do pytania \u201cjak najlepiej przewidzie\u0107 reakcj\u0119 cz\u0142owieka bez u\u017cycia zwierz\u0105t?\u201d. To przesuwa ca\u0142\u0105 bran\u017c\u0119 w stron\u0119 bardziej human-relevant science, czyli nauki bardziej odnosz\u0105cej si\u0119 do cz\u0142owieka.<\/p>\n
Post\u0119p b\u0119dzie zale\u017ca\u0142 od trzech rzeczy: jako\u015bci metod, akceptacji regulacyjnej i presji konsument\u00f3w. Je\u015bli wszystkie trzy czynniki b\u0119d\u0105 dzia\u0142a\u0107 razem, testy na zwierz\u0119tach w kosmetykach b\u0119d\u0105 coraz bardziej historycznym wyj\u0105tkiem, a nie normaln\u0105 praktyk\u0105.<\/p>\n
Zast\u0119powanie test\u00f3w na zwierz\u0119tach w bran\u017cy beauty jest jednym z najwa\u017cniejszych przyk\u0142ad\u00f3w tego, jak etyka, nauka i rynek mog\u0105 zmienia\u0107 przemys\u0142. Konsumenci nie chc\u0105 kosmetyk\u00f3w okupionych cierpieniem zwierz\u0105t, regulatorzy w wielu krajach ograniczaj\u0105 lub zakazuj\u0105 takich praktyk, a naukowcy dostarczaj\u0105 coraz lepszych narz\u0119dzi.<\/p>\n
Nowoczesne testowanie kosmetyk\u00f3w nie polega na braku kontroli. Polega na lepszej, bardziej precyzyjnej i cz\u0119sto bardziej ludzkiej ocenie bezpiecze\u0144stwa. Rekonstruowana sk\u00f3ra, testy kom\u00f3rkowe, modele komputerowe, dane o sk\u0142adnikach i badania z udzia\u0142em ochotnik\u00f3w tworz\u0105 system, kt\u00f3ry mo\u017ce chroni\u0107 konsumenta bez wykorzystywania zwierz\u0105t.<\/p>\n
Proces nie jest jeszcze zako\u0144czony. Nadal istniej\u0105 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy krajami, problemy regulacyjne i spory o sk\u0142adniki obj\u0119te innymi przepisami. Kierunek jest jednak wyra\u017any. Bran\u017ca kosmetyczna stopniowo przechodzi od test\u00f3w na zwierz\u0119tach do metod, kt\u00f3re s\u0105 bardziej etyczne, nowoczesne i lepiej dopasowane do ludzkiej biologii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bran\u017ca kosmetyczna przez wiele lat by\u0142a kojarzona z testami na zwierz\u0119tach. Sk\u0142adniki krem\u00f3w, szampon\u00f3w, perfum, farb do w\u0142os\u00f3w i produkt\u00f3w do makija\u017cu mog\u0142y by\u0107 oceniane pod k\u0105tem bezpiecze\u0144stwa przy u\u017cyciu kr\u00f3lik\u00f3w, myszy, szczur\u00f3w lub innych zwierz\u0105t laboratoryjnych. Dzi\u015b ten model jest coraz mocniej odrzucany. Zmieni\u0142y si\u0119 przepisy, oczekiwania konsument\u00f3w, mo\u017cliwo\u015bci nauki i podej\u015bcie firm do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":263,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-262","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/262","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=262"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":264,"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/262\/revisions\/264"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/celebrity.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}